In de islam en voor de meerderheid van de moslims zijn er geen fundamentele veranderingen geweest. In de lange geschiedenis van de islam zijn er wel enkele religieuze of politieke leiders geweest die nieuwe doctrines, leerstellingen of radicale interpretaties van de islam introduceerden. 

Het Kharidjisme1 en Osama bin Laden zijn voorbeelden uit het verleden en heden van mensen die de islam als een weg van geweld hebben geïnterpreteerd. Dergelijke extreme interpretaties hebben in de wereldwijde moslimgemeenschap nooit massale navolging gehad. De zelfbehoudende aard van de islam en de beschermende instincten van moslimgeleerden hebben ertoe bijgedragen dat de islam tot op de dag van vandaag behouden is gebleven.

Uiteraard kunnen mensen, met hun weinig tot minimale invloeden, geen blijvende verandering veroorzaken. Ook veranderingen die door een land worden opgelegd, werken niet. Voorbeelden zijn het falen van de Taliban en de theocratie in Iran.

Moslimgeleerden hebben altijd begrepen dat het hun taak was om de details van de islam te onderzoeken, begrijpen, coderen, vereenvoudigen en uit te leggen aan de gewone moslims die niet de tijd of kennis hadden om dit zelf te doen. Zij zagen het niet als hun taak om fundamentele wijzigingen aan te brengen in hun religie. Zij voelden zich juist verantwoordelijk om de boodschap van de islam te behouden.

Het idee hierachter is: aangezien de islam de laatste en geperfectioneerde boodschap van Allah is, dient deze in zijn oorspronkelijke vorm behouden te worden. Het is de taak van de geleerden om de islam te behouden door elke interpretatie die de zuivere boodschap van de islam in de loop der tijd zou kunnen vertroebelen, te verwijderen. Dit is de reden dat profeet Mohammed  heeft gezegd dat de geleerden (zowel mannen als vrouwen) de erfgenamen zijn van de islam.

De islam is als een roos waarvan de blaadjes zich met de tijd en met het ontwikkelen van de mensheid ontvouwen. Profeet Mohammed heeft gezegd “dat - aangezien er na hem geen profeten meer zullen komen- Allah iedere honderd jaar een mujaddid2 zal sturen.“3 

De mujaddid heeft de taak om de oorspronkelijke boodschap van de islam te verkondigen op een manier die de mensen uit zijn of haar tijd kunnen begrijpen en om een oplossing te vinden voor de grootste uitdagingen waar de moslims in die tijd mee geconfronteerd worden.

Zo wordt Imam Safi (imam van de rechtsschool Safi) bijvoorbeeld als de mujaddid van de negende eeuw gezien. Hij wist overeenstemming onder juristen te bewerkstelligen, door hen onder een enkele methodologie te verenigen waarmee de vraag werd opgelost hoe het menselijke verstand zich met de Soenna4 kon verenigen bij het vaststellen van wettelijke bepalingen. 

Een ander algemeen erkende mujaddid is Al-Gazali. Hij is een geleerde uit de elfde eeuw die aan de hand van het voorbeeld van de profeet een unieke synthese van de wet en spiritualiteit wist te geven en zo een einde maakte aan de scheiding tussen filosofie en het Soefisme.

Said Nursi (1876-1960) is een geleerde, die door een aanzienlijk aantal moslims als de mujaddid van de afgelopen eeuw wordt gezien. Enkel uitgaand van de Koran was hij in staat de essenties van het islamitische geloof uit te leggen en de schijnbare tegenstrijdigheden op de gebieden van wetenschap, filosofie en spiritualiteit met elkaar te verenigen. 

De invloed die Said Nursi in de afgelopen eeuw op het bewustzijn van moslims en het religieuze gedachtegoed heeft gehad, is zeer groot, vooral in Turkije. Volgens Nursi liggen de problemen waar de moslimwereld mee te maken heeft, diep onder de oppervlakte van de huidige gebeurtenissen. De oorzaak ligt in de collectieve aanval van de materialistische filosofie en diens atheïstische aannames waardoor mensen zijn gaan twijfelen en de religie volledig de rug toekeerden. Het gebrek aan geloof zorgde er op haar beurt weer voor dat mensen slechte gewoontes ontwikkelden die een ware bedreiging vormden voor de opbouw van de samenleving.


 

 

Bronnen, noten en referenties

  1. Het Kharidjisme (of Khawarij) is een scheuring binnen de islam die ontstond in het jaar 657 in Irak.
  2. Een Mujaddid is een hervormer. Volgens de islam heeft God aan de ummah beloofd om aan het begin van elke islamitische eeuw een hervormer aan te duiden, die de islam moet herstellen in haar oorspronkelijke vorm.
  3. Hadith, Ebu Davud, Melahim 1.
  4. De soenna in de islam is de manier van Mohammed zoals die gekend is via overleveringen over diens leven, de Hadith.