Shirk betekent ‘deelgenoot toekennen aan Allah’ en is het tegenovergestelde van ‘Tawhid’ (Eenheid van Allah). Het is de grootste zonde om aan Zijn attributen en daden deelgenoten toe te kennen; enkel Allah behoort aanbeden te worden.

De mens is een uitverkoren schepsel op de wereld, want alles in deze wereld staat onder het bevel en is in dienst van de mens. Hoe kan het dan zo zijn dat de mens, die als een beheerder is in dit heelal, Allah verlaat of een deelgenoot aan Hem toekent door de dingen zoals hijzelf of de dingen die tot zijn dienst staan te aanbidden? Shirk (deelgenoten toekennen aan Allah) verlaagt de mens in zijn waarde tot nog lager als de waarde die bijvoorbeeld de dieren hebben. Om deze reden wordt er in de Koran gesproken over:

“O mijn zoon, ken Allah geen deelgenoten toe. Voorwaar, veelgodendom is zeker een geweldig onrecht.”1

“Waarlijk, Allah vergeeft niet dat er deelgenoten aan Hem worden toegekend, maar daarbuiten vergeeft Hij (alles aan) wie Hij wil. En degene die deelgenoten aan Allah toekent, verzint voorzeker een enorme zonde.”2

Soorten Shirk

Shirk-i Istiklali (aanbidden van goden naast Allah)

De meest openlijke soort van shirk is het aanbidden van hemelse creaties zoals de zon, maan en sterren, krachten van de natuur of mensen die ten onrechte gedeeltelijk of volledig als goddelijk gezien worden. Omdat Allah buiten beschouwing wordt gelaten of er een deelgenoot aan Hem wordt toegekend en aanbeden, wordt dit “shirk-i Istiklali” genoemd. Ook het accepteren en aanbidden van twee goden, waarbij de ene god voor al het goede staat en een andere god voor al het slechte, valt onder shirk, want er kan enkel maar één God zijn.

Shirk-i Teb’iz (Geloven in meerdere Goden)

Dit soort shirk houdt in dat er wel in Allah wordt geloofd, maar dat er met andere dingen een deelgenoot aan Hem wordt toegekend. Er wordt dus geloofd dat andere creaties ook goddelijk zijn en goddelijke kenmerken hebben. De Drie-eenheid, die in het christendom is ontstaan, is een voorbeeld hiervan. Want zij noemen de profeet Isa (Jezus) zoon, heilige geest en geloven dat de zoon en heilige geest net als Allah Almachtig en Alwetend zijn; hierdoor geloven zij in de heilige vader, de zoon en heilige geestdriehoek.

Shirk-i Takrib (Geloven in bemiddelaars naast Allah)

Hierbij wordt de Schepper van de werelden als één geaccepteerd, maar tegelijkertijd worden ook andere dingen zoals beelden aanbeden -zijnde als bemiddelaars- om dichter tot Allah te komen. Echter het aanbidden van deze beelden brengt de mens noch goeds noch slechts. Wasaniyya, of heidenen (Boeddhisten), is de laagste, slechtste en meest vernederende soort van shirk. Tijdens de opkomst van de islam, was dit soort shirk over de hele wereld verspreid. Om deze reden wordt shirk in de Koran met meest vernederende woorden zeer vaak herhaald en is dit verdorven geloof heftig verboden.

Een andere vorm van shirk is dat sommigen mensen als ‘God’ worden gezien. Zij laten de geboden en verboden van Allah achterwege en volgen die van hun eigen op. In de Koran staat vermeld dat de joden rabbijnen en de christenen de priesters naast als God toe-eigenen. De geboden en verboden van Allah worden achterwege gelaten, terwijl Allah beveelt enkel Hem te aanbidden. 

Deze soorten van shirk zijn openlijk in het volgende vers als volgt samengevat:

“Zeg (o Mohammed): “O lieden van het Boek, kom tot een rechtvaardig woord tussen ons en jullie; dat wij naast Allah niemand aanbidden en dat wij niets als deelgenoot aan Hem toekennen en dat wij elkaar niet als goden (ter aanbidding) aannemen naast Allah.” Als zij zich dan afwenden, zeg dan: “Getuig dat wij waarlijk moslims zijn.””3

De minst openlijke shirk die in de Koran duidelijk wordt gemaakt, is het blindelings volgen van wat zijn echo en gevoelens begeren. In de Koran wordt immers het volgende verteld en als slecht bestempeld:

“Heb jij (o Mohammed) degene gezien die zijn begeerten als zijn god heeft genomen? Zul jij dan een zaakwaarnemer voor hem zijn?”4

We behoren ons dan zeer oplettend te weerhouden van openlijke en minder openlijke shirk. De waarlijke eenheid kunnen we enkel op die manier bereiken.

Allah heeft in de Koran iedere vorm van shirk, in het bijzonder het aanbidden van beelden, zon, maan, sterren, krachten van de natuur, polytheïsme en de Drie-eenheid in het christendom heftig afgewezen. De Koran heeft de eenheid aan de mens gepredikt. Middels vele verzen uit de Koran is duidelijk gemaakt dat enkel Allah gevolgd en aanbeden moet worden en dat het nalaten van de bevelen van Allah en het volgen van de bevelen van een ander of het blindelings volgen van de begeerte ook onder shirk vallen.


 

 

Bronnen, noten en referenties

  1. De Heilige Koran, Luqman (Luqman) 31/13.
  2. De Heilige Koran, An-Nisa (De Vrouwen) 4/48.
  3. De Heilige Koran, Ali-Imran (Imrans Mensen) 3/64.
  4. De Heilige Koran, Al-Furqan (Het Reddend Onderscheidingsmiddel) 25/43.